خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





منطقه گرایی

    چکیده

     

    منطقه گرایی یکی از رویکرد های که در تعامل با فرهنگ و بستر فرهنگی قرار داشته و بر لزوم توجه به ویژگی های فرهنگی جغرافیایی اقلیمی به منطقه خاص تاکید می کند این خصوصیات در نهایت به معماری "حال وهوا" بخشیده و حس مکان را در مواجه با فضا تقویت می کند. جنبش زیست منطقه گرایی در معماری تحت شعاع جنبش های طراحی پایدار و طراحی بوم شناختی قرار گرفته است. این جنبش در بردارنده ی یک نظریه و عملی است که پیوند فرهنگ انسانی را به زیست بوم های منطقه ای در وضعیتی پایدار در نظر داشته و وابستگی های فرهنگی و بوم شناختی را به هم مرتبط کرده و منجر به خلق حساسیت های مکان محوری می شود که با دانش عمیقی از منظر بومی طبیعی اقلیم جغرافیا فرهنگ های بومی و تاریخ محیطی شان نمایش داده می شود.روش تحقیق در این نوشتار تحلیلی-توصیفی است.در این مقاله سعی بر آن است تا به تشریح تئوری منطقه گرایی و رویکردهای مختلف آن در طراحی خانه های مسکونی از طریق بررسی تطبیقی معماری خانه ای در اصفهان و خانه ای در دالاس آمریکا ارائه گردد. این دو خانه در اقلیمی تقریبا مشابه هم قرار گرفته اند که هر کدام با توجه به بستر خود, راهکارهای عملی متفاوتی را ارائه داده اند. که به تشریح آنها پرداخته خواهد شد.                                

    کلید واژه: نظریه منطقه گرایی, منطقه گرایی انتقادی اقلیم, فرهنگ

     

    1-1- مقدمه

    منطقه گرایی در معماری، رویکردی از طراحی معماری است که که توجه ویژه آن به فرهنگ مردم منطقه ،اقلیم ، آب و هوا و مواد و مصالح خاصی است که در آن منطقه استفاده می شود.این رویکرد پیشینه ای طولانی دارد. در سال های آغازین تمدن بشری، انسان ها به ویژگی های منطقه ای –زیستی خود پی برده و باید ها و نباید های طراحی بنا ها را با آزمون و خطا بدست آوردند. آنها شروع به ساختن بناهایی نمودند که هم بتوانند از نزولات جوی در امان بمانند و هم بتوانند محیطی امن برای آسایش خانواده خود بوجود آورند. این موضوع به عنوان نقطه عطفی در طراحی همه ساختمان ها تا به امروز در نقاط مختلف جهان بوده است، که به تاثیر از ویژگی های اقلیمی منطقه زیستی مورد نظر و روابط قومی قبیله ای بین مردم بوده است. بهترین نمونه آگاهی از معماری منطقه ای به یونان باستان باز می گردد. می توان این ویژگی ها را در بناهایی که به دنبال نمایش هویت یک گروه خاص که حاضر در یک منطقه بودند،دنبال کرد. ویتروویوس، معمار یونانی، توانست اصول طراحی منطقه ای را به صورت جامع در ده کتاب معماری گردآوری کند. 

    در دوران مدرن با وقوع انقلاب صنعتی و شکل گیری جهان بینی جدید، نوعی معماری صورت گرفت که مدعی بود می تواند در تمامی نقاط دنیا به صورت هماهنگ و هم شکل اجرا شود . این گرایش با فاصله گرفتن از ارزش های فرهنگی، اجتماعی و ویژگی های منطقه ای، خرد گرایی محض و عقلانیت ابزاری را تبلیغ می کرد. و از این رو نوعی معماری عملکرد گرایانه رایج شد که از هنجار های فرهنگی و سنتی فاصله معنا داری داشت. این معضل در کشورهای جهان سوم به موضوعی حیاتی جهت حفظ و بقا هویت فرهنگی ساکنان این کشورها مبدل شد که تحت عنوان جست و جوی هویت مطرح گردید(مهدوی نژاد و دیگران، 1389 الف: 114). از جمله نظریه پردازانی چون کانیزارو رویکردی جامع در این باب را مورد بررسی قرار داد. از نظر او منطقه گرایی سعی دارد ویژگی های منطقه را با مولفه ای جهانی نظیر فناوری و اندیشه انتقادی پیوند زند. منطقه گرایی فراتر از طراحی بر اساس اقتباس و یا رجوع صرف منابع است. چنان چه به عنوان مثال در آثار شاخص معماری معاصرایران بعد از انقلاب اسلامی، گرایش های تجدید حیات گرایانه و هویت گرا قابل شناسایی اند. (مهدوی نژاد و دیگران، 1389 ب 101). این بحث در آمریکا نیز تحت عنوان طغیان منطقه ای مطرح شد که جی بی جکسون با بررسی دقیق به روش زندگی و جغرافیایی جنوب غربی آمریکا، پی به بی توجهی سبک بین الملل و کوته نظری در مورد واقعیت های معماری بومی آمریکا، برد. در آمریکا این گرایش نوین در دهه 1960 به دنبال انتشار کتاب هایی نظیر بهار خاموش اثر راسل کارسون و معماری بدون معمار برنارد رادوفسکی به همراه آثاری چون مدرسه کوهستان هایستاک و پروژه سی رانچ اثر چالز مور انجام گرفت.

    1-2- روش تحقیق

    روش تحقیق در این رساله، روش توصیفی- تحلیلی است. این تحقیق به دنبال تفاوت های کارکردی دو فرهنگ متفاوت در یک بنای شاخص است. و صفات هر یک را مورد بررسی و مطالعه قرار می دهد. ویژگی معماری منطقه گرا و چگونگی استفاده از آن را در بناهای مورد نظر، مورد مطالعه قرار می دهد. و این دو متغیر را برای مقایسه ای تطبیقی کنار هم می گذارد تا کم و کاست و نقاط مثبت هر یک، آشکار گردد.

     

    1-3- بیان مسئله

    از میان رویکرد های مختلفی که در ادبیات معماری معاصر در رابطه با فرهنگ و معماری مطرح است، رویکرد منطقه گرایی است که به صورت بارزی مورد توجه قرار گرفته است. و بیشتر توجه آن به اجتماع، زمینه و ارتباط است. رویکردهای دیگری مانند زمینه گرایی، سنت گرایی، سنت گرایی جدید، بومی گرایی، انسان گرایی و ...خود زیر مجموعه هایی از رویکرد منطقه گرایی هستند. منطقه گرایی با تعریف به عاریه گرفتن شکل های سنتی جهت تامین اهداف کارکردی، بستر مناسبی را جهت طرح بحث تعامل معماری و بستر فرهنگی بویژه با نگرش معماری مدرن، فراهم آورده است. منطقه گرایی یکی از رویکردهای معماری است که در تعامل با فرهنگ و بستر فرهنگی قرار داشته و بر لزوم توجه به ویژگی های فرهنگی، جغرافیایی و اقلیمی یک منطقه خاص تاکید می کند. در منطقه گرایی معمار تلاش می کند که تا خود را با ویژگی هایی که لزوما بر گرفته از محیط مستقیم پروژه نیست ولی تابعی از ویژگی های منطقه ای یا ملی استخراج شده آن است، منطبق کند.

    به این ترتیب منطقه گرایی به دنبال طاحی با اصولی است که ویژگی های خاص منطقه ای را شامل می شود که خود از فرهنگ ، اقلیم و منابع بالقوه آن وام می گیرد. منطقه گرایی به دنبال برقرای ارتباط بین تاثیرات تمدن جهانی و خصوصیات منطقه ای است و با پیشرفت تکنولوژی مخالفتی ندارد. طرفداران این نظریه اعتقاد دارند که فرا رفتن از افق های محدودی نظیر سایت، بافت و محیط کالبدی اطراف بنا به دریافت های درونی از داده های منطقه ای و بازشناسی فرهنگی و اجتماعی در راستای خلق جوهره معماری، یک اصل اساسی است. و فن ساخت نیز روش مهمی برای مقاومت در برابر همسان سازی محیط مصنوع است.

    1-4- تعاریف و اصطلاحات

    1-4-1-منطقه

    به طور کلی ویژگی های منطقه به 5 دسته تقسیم می شود.

    1. به وسیله چارچوب محیطی مشخص که تعیین کننده گیاهان و جانورانی است که می توانند در آنجا به حیات خویش ادامه دهند و انسان هایی با آدابی مشخص که بر مبنای این عوامل محیطی تعریف خواهند شد.

    2. اجتماعی مشخص از انسان ها (خاصه تجمع انسانی، تراکم انسانی، تراکم آمد و شد در این چارچوب محیطی) که به این چارچوب محیطی وابسته هستندو بسیاری از آداب و رسوم و فنون زندگی خویش را از چارچوب محیطی بر گرفته اند.

    3. اقتصادی که شیوه زیست مردم (یک منطقه با چه چیزی می زید؟) منطقه را نشان می دهد.

    4. فرهنگ، مردمانی که در یک منطقه میزیند. اغلب اوقات در چیزهای بسیاری مشترک هستند، زبان و رسوم و مقررات رفتاری میان آنها.

    5. بنابراین منطقه فضایی است که خصوصیت ویژه خود را داراست و به لحاظ عوامل: محیطی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی.

    1-4-2- منطقه گرایی

     

    منطقه گرایی دیدگاهی تحلیلی و انتقادی است که با تاکید بر حفظ ویژگی ها و خصوصیات خاص مکان، برای هویت خاص منطقه در مقابل خصوصیات عام جهانی، الویت قایل است. واژه منطقه گرایی از اواخر قرن هجدهم، به یکی از نظریه های اصلی نقد معماری تبدیل گشت. مطابق این دیدگاه معماری باید بر اساس فعالیت های ناحیه ای ویژه که بر اقلیم و جغرافیا، مصالح و سنت های فرهنگی بومی بنا شده اند، شکل گیرد. توجه به ویژگی های زیست بوم، مسایل اقلیمی، شرایط فرهنگی و اجتماعی و ارزش های محلی نکات اصلی در این طراحی است. 

    1-5 منطقه گرایی از دیدگاه نظریه پردازان معاصر

    1-5-1- شولتز

    از نظر او، بخشیدن حال و هوا به معماری و تقویت حس مکان اهمیت بارزی در منطقه گرایی دارد.

    1-5-2- کریس ابل

     او تلاش در جهت حفظ و ایجاد تداوم بین اشکال ساختمانی حال با گذشته در مکانی مفروض(جست و جوی هویت) را ملاک منطقه گرایی می دانست.

    1-5-3- ویلیام کرتیس

     او منطقه گرایی را به دو اصل تقسیم میکند. منطقه گرایی اصل(مدرن): توجه به مکان و فناوری، ترکیب آموزه های مدرن با سنت محلی. منطقه گرایی غیر اصیل: الحاقات تاریخی روی پوسته مدرن است.

    1-5-4- گیدیون

     او منطقه گرایی جدید را رویکردی خلاق به جای رویکرد رجعت گرا، حفاظت خلاق به جای تقلید یا حفاظت ایستا در نظر میگیرد.

    1-5-5- اوزکان

    او سبک بین الملل را به شدت مورد انتقاد قرار میدهد و سعی در پیوند بین معماری مدرن و منطقه گرا است و می گوید آنچه مورد مخالفت معماران منطقه گرا واقع شد مدرنیسم نیست بلکه گرایش به سبک بین الملل است. 

    1-5-6- سراج الدین

    او معرفی خصوصیات جامعه ای و امتزاج به عنوان مفاهیم مورد نیاز برای بررسی منطقه گرایی را لازمه طراحی می شمارد از نظر او خصوصیات جامعه عبارتند از ویژگی های جغرافیایی آب و هوایی و شکل شناسی محل مزبور و رویه های اجتماعی و بخشیدن حس مکان به محل و امتزاج عبارتند از روند تاثیر متقابل فرهنگ ها و ایجاد ترکیب های تازه.

    1-6- منطقه گرایی در ایران

    به طور کلی در معماری منطقه گرایانه که در ایران نیز مشابه آن به وفور یافت می شود این تعاریف جای دارند  

    از شاخصه هایی که در خانه های سنتی ایران یافت می شود علاوه بر شاخصه های فرهنگی، به اصول طراحی اقلیمی و خود بسندگی و بوم آوری مصالح توجه ویژه شده است.

    1-6-1-طراحی اقلیمی

    طراحی اقلیمی روشی است برای کاهش همه جانبه ی هزینه ی انرژی یک ساختمان.طراحی ساختمان اولین خط دفاعی در مقابل عوامل اقلیمی خارج بناست.در تمام اب وهواها ساختمانهایی که براساس اصول طراحی اقلیمی ساخته شده اند،ضرورت گرمایش و سرمایش مکانیکی را به حداقل کاهش میدهند و در عوض از انرژی طبیعی موجود در اطراف ساختمان استفاده میکنند.همچنین باعث صرفه جویی در هزینه اجرا نیز میشود. ساختمانهای ساخته شده بر اساس اقلیم نه تنها در مقابل عوامل نامساعد جوی عملکرد خوبی دارند،بلکه محیطی سالم و زیبا را فراهم میکند. ابزار ایجاد طراحی اقلیمی عبارتند از پنجره،نورطبیعی،گلخانه،ایوان سرپوشیده ویا حیاط مرکزی که در نقاط مختلف ایران ، به خصوص در مناطق مرکزی به وفور یافت می شود. 

    1-6-2-خود بسندگی:

    معماران ایرانی تلاش می کردند ساختمایه مورد نیاز خود را از نزدیک ترین جاها بدست آورند و چنان ساختمان می کردند که نیازمند به ساختمایه از جاهای دیگر نباشد و ”خود بسنده“ باشند. بدین گونه کار ساخت با شتاب بیشتری انجام می شده و ساختمان با طبیعت پیرامون خود ”سازوار تر“ در می آمده است و هنگام نوسازی آن نیز همیشه ساختمایه آن در دسترس بوده است. معماران ایرانی بر این باور بودند که ساختمایه باید بوم آورد یا ”ایدری“(اینجایی) باشد به گفته دیگر فرآورده (محصول) همان جایی باشد که ساختمان ساخته می شود و تا آنجا که شدنی است از امکانات محلی بهره گیری شود. 

    برای نمونه یکی از انگیزه های بنیادی در ساخت آسمانه خمیده تاقی و گنبدی و بهره گیری گسترده از آنها، این بوده که چوب مناسب برای ساختمان سازی در همه جا یافت نمی شده است. ولی فرآوردن خشت و آجر ساده بود. معماران هم دست به نوآوری هایی زدند که با خشت و آجر بتوان دهانه های بزرگ را پوشش داد. آنها گونه های فراوانی از چفد مازه دار و تیزه دار را به کار گرفتند.

     

    2-محدوده های مورد پژوهش با نگاهی به اقلیم و معماری منطقه آن

    2-1- اصفهان

    2-1-1- اقلیم اصفهان

    استان اصفهان در مرکز فلات ایران است و به علت گستردگی زیاد، شامل بخش‌های متعدد کوهستانی و جلگه‌ای است. این نواحی عبارت‌اند از :ناحیه کوهستانی اردستان که شهرستان اردستان را به وسیله دو رشته کوه : یکی در غرب از حوزه زاینده‌رود و دیگری در شرق از کویر لوت جدا می‌سازد. این ناحیه کوهستانی به وسیله یک رشته از کوه‌های کم‌ارتفاع به دو قسمت شمالی و جنوبی تقسیم می‌شود. قسمت شمالی شهرستان‌های نائین، اردستان، کاشان و قسمت جنوبی شهرستان یزد را که در دامنه شیرکوه واقع شده است، در بر می‌گیرد. ناحیه کوهستانی شمال شرقی و شرق که شهر نطنز نیز در دامنه بلندترین قله آن یعنی کوه کرکس‌کوه قرار گرفته است. ناحیه کوهستانی غرب که شهرستان‌های فریدن و فریدون‌شهر را در بر می‌گیرد. قسمت جلگه‌ای که از آبرفت‌های زاینده‌رود به وجود آمده و با شیب ملایمی به باتلاق گاوخونی در جنوب شرقی اصفهان منتهی می‌گردد. آب و هوای استان اصفهان به طور کلی معتدل خشک است، اما با توجه به تأثیر بادها و دوری و نزدیکی به منطقه کوهستانی غرب و دشت کویر در شرق و جنوب شرقی، می‌‌توان آب و هوای آن را به 3 بخش متمایز تقسیم کرد - آب و هوای بیابانی که شمال شهرستان نائین، حوزه بیابانک و انارک تا شمال اردستان را در بر می‌گیرد. مشخصه ویژه آن تغییر شدید و سریع درجه حرارت، کمی بارش باران و وزش بادهای تند در طول سال است.- آب و هوای نیمه بیابانی که شهرستان اصفهان را در بر می‌گیرد و خشکی هوا و کمیِ بارندگی از مشخصات این نوع آب و هواست. رودخانه زاینده‌رود به طرز چشمگیری بر روی آب و هوای این ناحیه تأثیر مثبت دارد و آن را تعدیل می کند.- آب و هوای نیمه مرطوب سرد که قلمرو غرب و جنوب غربی اصفهان را در بر می‌گیرد. به نسبت افزایش ارتفاع، میزان بارندگی افزایش می‌یابد و از درجه گرمای هوا کاسته می‌شود.بر اساس گزارش ایستگاه سینوپتیک شهر اصفهان در سال 1373، حداکثر درجه حرارت 40/6 درجه‌ سانتی‌گراد، حداقل درجه حرارت 10/6- درجه سانتی‌گراد و متوسط درجه‌ حرارت سالانه 16/7 درجه‌ سانتی‌‌گراد ثبت شده است. طبق همین گزارش، تعداد روزهای یخبندان استان 76 روز و متوسط میزان بارندگی سالانه آن 116/9 میلی‌متر است. بادهایی که در استان اصفهان می‌وزند، عموماً بادهای غربی و جنوب غربی‌اند. وزش بادهای جنوب غربی زمان خاصی ندارد و این بادها در اغلب ایام سال می‌‌وزند؛ اما بادهای غربی معمولاً در دو موقع از سال، یکی از نیمه اسفند تا نیمه اردیبهشت، و دیگری از اوایل شهریور تا اواسط مهر، می‌وزند. روی‌هم‌رفته بادهای شدید فقط در نواحی بیابانی استان می‌وزند و سایر بادهای استان معمولاً به صورت نسیم و بادهای خفیف محلی‌‌اند. شهر اصفهان از نظر آب و هوا ممتاز، و فصول چهارگانه آن بسیار منظم است؛ چنان‌که آغاز و پایان هر فصل به خوبی مشهود است. http://www.irimo.ir/far/services/climate/796

     

     

     

    2-1-2- خانه مورد مطالعه در اصفهان

    این خانه در شهر اصفهان با زیر بنای 640 متر مربع در سال 2012 ساخته شده است. معماران مسئول آن احسان حسینی و الهام گرامی زاده و با تیم طراحی علی لک پوریان طراحی و اجرا شده است. هنر شهر اصفهان در زمینه معماری تنها به معماری اسلامی یا تاریخی محدود نمی شود.معماران خوش ذوق اصفهانی با طرح های مدرن و منطقی خود نام معتبری از خود در دنیای معماری بین المللی بر جا گذاشته اند.این خانه زیبا که سایت معتبر archdaily به معرفی آن پرداخته شاهدی بر این ادعاست. ایجاد پروژه های معماری با ایده های خلاقانه، معمولا همراه با شرایط خاص اقتصادی، فرمی منحصر بفرد از محوطه، خواسته های مختلف کارفرما و مسائلی از این قبیل می باشند. با این حال، در اصفهان ساختمان هایی در همان ابعاد وجود دارند که با برنامه های اقتصادی و فیزیکی از پیش تعریف شده که بررسی نشده اند ساخته شده اند. قوانین محدود شهرداری (به ویژه در شهرستان ها)، کاهش حضور معماران، و محدود بودن نقش آنها در طراحی جزئیات نما و ترکیب مسائل جزء مشکلاتی است که در اصفهان وجود دارد. پس از اینکه با این قوانین مشغول به کار شدند و ایده های آینده نگرانه را در این پروژه اصلاح نمودند، این ایده های جدید تنها در طراحی نمای ساختمان مد نظر ما به کار گرفته شده، و در کنار آن ویژگی های جدیدی هم برای زندگی در آن ایجاد شده است. این پروژه یک ساختمان مسکونی واقع در اصفهان است، که با یک الگوی رایج شامل دو واحد در طبقه اول و دوم و یک واحد در زیر زمین می باشد، در فضای ۱۱x26 متری زمین این ساختمان، ۶۰ درصد فضا برای ساخت دارای جواز بوده است. طبق قوانین شهرداری، نمای شمالی باید ۱۷۰ سانتی متر بالاتر از سطح زمین باشد، و هر بازشو از قبیل پنجره ودر زیر این سطح به دلیل همسایگانی که در قسمت شمالی وجود دارند نیز ممنوع می باشد. از سوی دیگر، در سمت شمال غربی ساختمان، یک پارک محلی وجود دارد که از درون ساختمان در زاویه ۴۵ درجه از آن قابل مشاهده می باشد. در نمای جنوبی، هیچ محدودیتی در بازشوها وجود ندارد، اما در پروژه های معمول، معمولا این بازشوها به حیاط هایی که در طبقات بالاتر وجود دارد و ارتباط بین باغها و داخل ساختمان در آنها در نظر گرفته نشده است نیز قرار می گیرند. بنابراین، طراحان در این پروژه سعی کرده اند برای سازماندهی ارتفاعات از طریق ایجاد روزنه های جدید در طبقات و ایجاد لایه های مختلف توجه کنند. 

    مواردی که در نمای شمالی ساختمان رعایت شده است عبارتند از:

    • کنترل کردن محرمیت برای همسایه های شمالی با توجه به قوانین شهرداری با ایجاد یک نمای نیمه شفاف• وجود پارک های محلی در سمت شمال غربی ساختمان• ارائه یک فیلتر سبز برای کنترل سر و صدا و تاکید بر درونگرایی و همچنین شفافیت• ایجاد بازشوها برای یک دید بسیار خوب و گسترده از آسما

    مواردی که در نمای جنوبی ساختمان رعایت شده است عبارتند از: 

    • ایجاد بازشوها برای دیدن منظره حیاط• ایجاد فضاهای باز دارای محرمیت در طبقه فوقانی در امتداد فضاهای داخلی• ایجاد یک فضای نیمه باز در کنار حیاط در طبقه دوم به عنوان یک فضای محله ای(ماخذ: farsicad.com)

    2-1-2-1- فضاهای داخلی خانه اصفهان

    2-2- دالاس

    2-2-1- اقلیم دالاس

    آب و هوای شهر دالاس مرطوب و استوائی است. اگر چه دالاس در منطقهای است که گرایش دریافت گرما دارد، بادهای خشک از شمال و غرب در تابستان، دما را به راحتی به 38 درجه میرساند و گرما و رطوبت به اندازه 47 درجه بالا میرود. زمستان عموماً معتدل و ملایم است در روز بیشترین دما بین 13 و 21 درجه و در شب کمترین دما بین 2 و 10 درجه است. البته دالاس برخی اوقات با سرمای زیادی مواجه میشود که به «باد آبی شمالی» معروف است که دما را در شب به 1 درجه برای چند روز کاهش میدهد و برای چند روز دمای روز و بیشترین دما را به 4 درجه میرساند. بارش برف معمولاً دو سه روز در طول سال دیده میشود و میانگین سالیانه 4/2 اینچ است. توده و انباشتگی برف حداقل یک بار در طول زمستان اتفاق میافتد. بعضی اوقات در طول سال هوای گرم و مرطوب از جنوب بر هوای سرد و خشک و هدایت رگبار (باران یخ) غلبه میکند که اغلب باعث قطع شدن لیزی جاده و آزاد راهها میشود. از طرفی دمای بالای 18 درجه در طول روز در فصل زمستان غیر منتظره نیست بهار و پاییز آب و هوای خوشایند و دلپذیر را به منطقه میآورد. گلهای وحشی که در کنار بزرگراههلی تگزاس کاشته شدهاند در فصل بهار شکوفه میدهند آب و هوای فصل بهار به طور کلی لطیف و سبک است ولی دمای هوا معتدل است. آب و هوای دالاس معمولاً در اواخر سپتامبر و اوایل دسامبر دلپذیر و مطلوب است و بر خلاف زمان بهار عمده طوفانها و تغییرات ناگهانی هوا در این ناحیه کم و نادر است. در فصل بهار هوای خنک از جذب (کانادا) با هوای گرم به هم میخورد و هوای مطلوب از ساحل در جریان میافتد وقتی این مواجهه در مرکز شمال تگزاس اتفاق میافتد طوفان و صاعقه سختی با نمایش غیر عادی نور باران شدید تگرگر و گهگاه گرد و غبار و توفان اتفاق میافتد. توفان و گرد و باد بزرگترین تهدید طبیعی برای شهر است. شهر همیشه بالاترین در جه هوا را 44 درجه و پایینترین دما را 17- درجه ثبت میکند. میانگین کمترین دما 14 درجه و میانگین بیشترین دما در دالاس 25 درجه است. در دالاس تقریباً 1/37 اینچ باران در سال میبارد آب و هوای دالاس در کل مرطوب و استوایی است و دارای تابستان گرم و زمستان معتدل با بارش برف کم است. در شهر بیش از 60 دریاچه و برکه و بیش از 50000 مترمربع زمین به عنوان پارک عمومی وجود دارد. پر بارانترین ماه آوریل و می است و جولای و آگوست خشکترین ماههای سال محسوب میشوند. ماخذ: (wikipedia.org

    2-2-2- خانه مورد مطالعه در دالاس

    خانهی راچوفسکی پکی از پروژههای ریچارد مایر است که در شهر دالاس ساخته شده است. به دلیل هنرمند بودن راچوفسکی و فعالیتهای هنری او در این خانه یک فضای گالری نیز وجود دارد و همچنین اتاقی به عنوان محل کار او در نظر گرفته شد.

    همانطور که در اکثر کارهای مایر مشاهده میشود طراحیهای او اغلب از ترکیب احجام مستطیل و دایره است که چه در پلان و چه در حجم قابل لمس است. در این پروژه ترکیب دو مستطیل و یک دایره حجم کلی کار را تشکیل میدهد. فضای ورودی اصلی در کنار فضای دایرهای شکل قرار دارد و کمی داخلتر رفته است. (دایره نشان دهنده حرکت و گردش است) استفاده از فضاهای پر و خالی در حجم به جذابیت پروژه افزوده است و آن را از حالت یکنواختی خارج کرده و کاربردی خاص به آن بخشیده. منظور از کاربرد در فضای پر و خالی وجود پنجره به عنوان فضای خالی در یک دیوار و چند حجم جلو آمده به عنوان فضای پر (در نمای غربی) و یا فضای Void در پلان است. نمونهی فضای پر و خالی یا فضای مکمل در قسمت شرقی و غربی کار مشاهده میشود. قسمتی که در فضای پر فضاهای خالی به وجود آمده و قسمت مقابل آن که در فضای خالی فضای پر به وجود آمده که این دو فضا هم در تعادل هستند و هم به نوعی مکمل همدیگر. وجود فضای پر و خالی حتی در مفصلها نیز دیده میشود. در قسمتهای دیگر نیز میتوان حدودی از فضای پر و خالی را دید

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

    2-2-2-1-تعادل

    وجود تعادل در تمام نقاط پروژه در حجم و فضاها و حتی در سقف هم مشاهده میشود. فضاهای + و - و به وجود اوردن اختلاف سطح در حجم شکل را از حالت یکپارچگی خارج کرده و در عین حال تعادل را نیز حفظ نموده و هیجان و تنوع در حجم را ایجاد کرده است. بسته شدن قسمتی از فضا در نمای ( شرقی ) علاوه بر ایجاد تعادل در شکل صفحهای را ایجاد کرده که باعث به وجود آمدن کادری نیز شده و حجم را به نوعی بسته و آن را کامل کرده است که البته همین فضا در ضلع (شمالی) نیز به وجود آمده و این دو حجم را نظم بخشیدهاند و تعادل را کامل کردهاند.

    2-2-2-2-تقارن

    تقارن نامتقارن در حجم بارها دیده میشود و تقارن در این حجم نامتقارن است. تقارن چه متقارن و چه نامتقارن به خودی خود نظم و هماهنگی را شکل میدهد علاوه بر اینکه تعادل را نیز به همراه دارد.

    2-2-2-3-ریتم

    در قسمتهای مختلف این مبنا در پنجرهها, مفصل، ستونها، ریتم دیده میشود که بعضی از ریتمها از تکرار یک حرکت مثل ستونها (به طور منظم) شکل میگیرد و بعضی دیگر با آهنگی خاص نمایان است. در سطوح نیز با ایجاد فضای پر و خالی ریتم به وجود آمده است. وجود فضای دایره شکل در میان دو مستطیل باعث به وجود آمدن تنوع در فرم است و از سادگی آن میکاهد و فرم را پیچیدهتر و جذابتر میکند و باعث ایجاد تمرکز میشود. دایره دارای یک نقطه متمرکز و دارای یک مرکز است و چشم همیشه به دنبال مرکز دایره است. در این دایره وجود دایرهای کوچکتر و هم مرکز با دایره اصلی باعث تاکید بیشتر به مرکز دایره میشود و از نظر بصری آن را قویتر میکند. به دلیل فرمی متفاوت، داشتن حرکت و مرکزیت این شکل نقطه اوج این حجم محسوب میشود. معمولاً کارهای ریچارد مایر دارای خط آسمان یکنواخت و ساده است زیرا مایر به جای بازی با فرمهای مختلف و ترکیب آنها بیشتر به نماها، شکل پنجرهها، ایجاد فضای مثبت و منفی تاکید دارد. در پروژه راچوفسکی از فرمهای خطی و افزایش کاهشی استفاده شده است. دایره دارای حرکت و نرمش است و لطافت آن نسبت به مربع و مثلث بیشتر است و وجود این فرم در فضای گالری به آرامش بیشتر در این فضا کمک میکند. همانطور که گفته شد دایره نشان دهنده حرکت و چرخش است و دایره در این پروژه نقطه اوج محسوب میشود. پس وجود قسمت ورودی در نزدکی این فضا قابل درک است به خصوص که توسط ستونها که دارای راستا و حرکت به سوی ورودی هستند تاکید بیشتری به آن میشود.

     

    3- بررسی مقایسه ای خانه اصفهان و خانه راچوفسکی

    همان طور که پیش از این به بررسی موردی هر یک از این خانه ها پرداخته شد, خانه های اصفهان و راچوفسکی با دارا بودن یک اقلیم تقریبا مشابه در دو کشور با فرهنگ های مختلف ساخته شده اند. در این قسمت سعی می شود که اصول و روش های متفاوتی که در طراحی بنا در این دو کشور اجرا شده است, مورد بررسی قرار گیرد.

    در ابتدا به خانه اصفهان می پردازیم که در دو طبقه ساخته شده و از شرق و غرب به همسایگی ها محدود شده است. در مقابل خانه راچوفسکی با سه طبقه قرار دارد که هیچ محدودیتی در دور تا دور بنا برای نماسازی وجود ندارد.حتی قسمت های شرقی و غربی بنا به عنوان نماهای اصلی و با گستردگی بیشتری به کار گرفته شده است. در مورد خصوصیات بافت محلی, خانه اصفهان در بافت شهری و در زمینی با تراکم 60 درصد بنا شده است. ولی خانه راچوفسکی در سایتی مرغزاری و در فضایی سبز و گسترده بنا شده است.نقاط عطفی نیز در این بنا ها وجود دارد برای نمونه نقطه عطف مورد توجه در خانه اصقهان,وجود پارک محلی در قسمت شمال غربی ساختمان می باشد که در طراحی به آن توجه ویژه شده است . به طوری که می توان با چرخش 45 درجه ای, پارک محلی را مشاهده کرد که حس تازگی و سرزندگی را به انسان القا می کند (شکل 23). در قسمت غربی خانه راچوفسکی نیز استخر آبی تعبیه شده است تا این حس به صورت نزدیکتری به انسان القا شود. با توجه به آب و هوا منطقه دالاس, که خود منطقه ای است که گرایش دریافت گرما دارد, باد های خشک از شمال و شمال غربی در تابستان دما را به راحتی بالا می برند و وجود استخر آب در جبهه غربی به هوا رطوبتی ملایم می بخشد (شکل24). در قسمت غربی, که دارای استخر آب هست و فضا به گونه ای خصوصی تر است, نما شفاف طراحی شده تا نور را به فضاهای داخلی خانه بکشاند. در خانه اصفهان به دلیل بودن در بافت شهری, نما دارای یک فیلتر سبز برای کنترل سر و صداست(شکل 25). ولی در خانه راجوفسکی به دلیل عدم وجود سرو صداهای مزاحم در سایت, دلیلی برای استفاده از اینگونه ابزار نبوده و نقاط سبز سایت یا به صورت طبیعی موجود بودند یا در صورت اضافه شدن جنبه تعدیل دما را داشته اند. 

    یکی دیگر از نکاتی که در این بنا مشاهده شده است, درون گرایی است. اگرچه در فرهنگ غربی کمتر به درون گرایی توجه می شود, ولی در طراحی فضاهای داخلی خانه راچوفسکی به این موضوع توجه شده است(شکل26). به گونه ای که فضاهای خصوصی, نیمه خصوصی, عمومی(مربوط به گالری), کارگاهی آن به گونه ای ایده آل از هم تفکیک شده است(شکل27). در ایران و در خانه مورد مطالعه در اصفهان, این موضوع به شکل ویژه بررسی شده است. که باتوجه به فرهنگ ایران, این موضوع به عنوان یک اصل جدایی ناپذیر در طراحی بناهاست. 

    به طور کلی در هر دو بنا, به معیارهای انسانی و نور توجه ویژه شده است(شکل28). هر دو خانه دارای هندسه و فضاهایی با تناسب( اصول هندسی که پیش از این در کارهای میر معرفی شده است) هستند که شکلی ایده آل را برای بنا, بوجود آورده است. در هر دو ساختمان فضاهایی فراهم شده است که حس حرکت و زندگی در آن, موجود باشد. و به طور کلی در هر دو بنا تدابیری صورت گرفته تا ساکنین بتوانند با توجه به فرهنگ ویژه خود, بهترین عملکرد را از ساختمان مورد نظر خود دریافت کنند.   

    نتیجه گیری:

    از بررسی هایی که انجام گرفت, هدف از منطقه گرایی را توجه به ویژگی های بستر طرح دانست. ولی تفاوت های زیادی در کاربرد آن در نقاط مختلف جهان دیده می شود. تاثیر متقابلی که فرهنگ های هر منطقه در ایجاد ترکیبی جدید و نو ارائه می دهند, بسیار حائز اهمیت است. به طوری که می توان تاثیر آن را در دو نقطه جهان با اقلیمی مشابه جستجو کرد. هدف از منطقه گرایی تقلید صرف از گذشته و کنار گذاشتن تکنولوژی نیست, بلکه استفاده درست و بجا از تکنولوژی و ترکیب آن با سنت محلی است. سنتی که مردم آن محل به آن خو گرفته باشند. هدف از منطقه گرایی ایجاد تنوع در عین سود بردن از مزایای جهانی است و به تعبیری واضح تر, باید به دنبال همزمان سازی زندگی مشترک بین المللی و ویژگی های خاص منطقه ای بود تا بتوان طرحی پایدار که باشندگان در آن حس امنیت و آسایش را احساس نمایند.

     

    مراجع:

    1.پیرنیا، محمد کریم،1387,معماری ایرانی,نشر سروش دانش,چاپ نهم

    2.یورماکا، کاری، ترجمه کاوه بذرافکن,1394, مقدماتی بر روش های طراحی معماری، انتشارات دانشگاه آزاد اسلامی

    3.بایزیدی، قادر، اعتصام، ایرج، حبیب، فرح، مختاباد امریی، سید مصطفی، جستاری بر تبیین دیدگاههای منطقه گرایی و سیر تحول آنها در معماری معاصر، نقش جهان، دوره سوم، شماره 1

    4.برزگران، شاهین، امینیان،امیرمحمد، بگما،حسین، جستاری در باب منطقه گرایی معماری (نمونه موردی: معماری اصیل منطقه کردستان)

    .5مهدوی نژاد,محمد جواد, محمد رضا بمانیان و ندا خاکسار, 1389, هویت معماری تبیین معنای هویت در دوره های پیشا مدرن, مدرن و فرا مدرن, مجله هویت شهر, سال پنجم شماره7, صص113-122.

    6. مهدوی نژاد, محمد جواد, محمد علی خبری, و رضا عسکری مقدم, 1389, تجدید حیات گرایی و معماری معاصر ایران در سال های پس از پیروزی انقلاب, فصلنامه مطالعات شهر ایرانی اسلامی, شماره2, صص95-102

    7.A.Muktadir,mohammed,M.Hassan, dewan, Traditional house form in rural Bangladesh a case study for regionalism in architecture 

    8.Frampton, Kenneth, Towards a critical regionalism: six point for an architecture of resistance.

    9.M.Moore, Steven, Technology, place, and non modern regionalism, 2005

    10.Thely, Phuong, A critical regionalist approach to housing design in Vietnam: socio-environmental organization of living spaces in pre and post reform houses page22

     


    این مطلب تا کنون 8 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : منطقه ,گرایی ,معماری ,وجود ,خانه ,طراحی ,منطقه گرایی ,وجود دارد ,طراحی اقلیمی ,وجود آمده ,خانه راچوفسکی ,اصول طراحی اقلیمی ,رویکرد منطقه گرایی ,
    منطقه گرایی

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده

تگ های برتر